Chanoq (Herniya): Sabablari, Turlari va Davolash

Chanoq qorin devori zaiflashishi yoki yirtilishi natijasida ichki organlarning teri ostiga siljishi bilan yuzaga keladi.

Chanoq Yuzaga Kelish Sabablari va Turlari

Yo‘tal, aksirish, kuchanish, og‘ir narsalarni ko‘tarish kabi omillar qorin ichidagi bosimni oshiradi, bu esa chanoq hosil bo‘lishiga va rivojlanishiga yordam beradi.

Insonlarda eng ko‘p uchraydigan chanoq turi chanoq sohasidagi fıtık hisoblanadi. Kam uchraydigan turlardan biri kindik chanog‘idir.

• Chanoq fıtığı erkaklarda ko‘proq kuzatiladi,

• Femoral chanoq ayollarda ko‘proq uchraydi.

Chanoqning uch turi mavjud:

1. Nozik chanoq (indirekt herniya) – Chanoq kanali tug‘ilgandan so‘ng yopilmaganda yoki keyinchalik yana ochilganda rivojlanadi.

2. To‘g‘ri chanoq (direkt herniya) – Qorin devorining ichki qismida yirtilish natijasida hosil bo‘ladi.

3. Femoral chanoq – Oyoqqa ketuvchi asosiy qon tomirlar yonida rivojlanadi.

Belgilar va Asoratlar

Har qanday chanoq turi o‘xshash belgilar bilan namoyon bo‘ladi:

• Kuchaygan yoki zaif og‘riqli shish,

• Yotganda yo‘qolib, tik turganda ko‘proq sezilishi,

• Chanoq kattalashganda ichki organlar siqilib, og‘riq kuchayishi,

• Ichak siqilib qolsa, qayt qilish va ko‘ngil aynishi kuzatilishi mumkin.

Agar ichak qorin ichiga qaytmay qolib ketsa, bo‘g‘ilgan chanoq deb ataladi va tezkor jarrohlik talab qiladi.

• Kuchli og‘riq, qayt qilish, ich qotishi kuzatiladi.

• O‘z vaqtida operatsiya qilinmasa, ichak gangrenasi rivojlanishi va ichakning zararlangan qismini olib tashlash talab qilinishi mumkin.

Chanoq Operatsiyalari

Avvallari chanoq devorini tikish orqali davolash amalga oshirilgan, ammo takrorlanish ehtimoli yuqori bo‘lgan.

Bugungi kunda yamoq yordamida gerilimsiz tuzatish ustuvor hisoblanadi, bu ochiq yoki laparoskopik usuldabajarilishi mumkin.

• Ochiq jarrohlik – Chanoq hududida kesma qilinib, yamoq joylashtiriladi.

• Laparoskopik jarrohlik – Ikki usulda bajariladi:

  1. TAPP usuli – Ichkaridan yamoq joylashtirish.

  2. TEP usuli – Ichki qorin pardasi va qorin devori orasidan tuzatish.

Laparoskopik Jarrohlikning Afzalliklari

• Kamroq og‘riq,

• Tezroq sog‘ayish,

• Pastroq takrorlanish ehtimoli,

• Ikki tomonlama chanoq uchun qulay,

• Chanoq fıtığı ko‘rinishi mumkin bo‘lgan barcha joylar yamoq bilan qoplanadi.

Har ikki usulda kam uchraydigan asoratlar bo‘lib, nüks ehtimoli 1% dan past. Chanoq o‘z vaqtida davolanishi kerak, kechiktirilsa jiddiy asoratlar yuzaga kelishi mumkin.