Qurbon Hayitida Shirinlik va Go‘sht iste’moliga e’tibor qaratish!

Qurbon hayiti – go‘sht iste’moli ortadigan davr bo‘lib, bu ba’zan salomatlik muammolariga olib kelishi mumkin. Go‘sht yuqori sifatli protein manbai bo‘lishi bilan birga, yog‘, muhim minerallar (temir, rux, fosfor, magniy) va vitaminlar (B12, B6, B1 va A) ham o‘z ichiga oladi.

Shu bilan birga, hayvon manbali ovqatlar ko‘p miqdorda to‘yingan yog‘ va xolesterin saqlaydi, shu sababli iste’mol miqdoriga e’tibor qaratish kerak. Odatda, kunlik 100-150 gram yog‘siz go‘sht (tovuq ko‘krak qismi, kurka, yog‘siz mol go‘shti, baliq) iste’mol qilish tavsiya etiladi. Yog‘li go‘sht qismlaridan saqlanish kerak, shuningdek hayvon ich yog‘larini taomlarga qo‘shish tavsiya etilmaydi. Ichki organlar (sakatat) esa yuqori xolesterin va yog‘ miqdoriga ega bo‘lgani uchun iste’mol qilinishi tavsiya etilmaydi.

Go‘shtni hazm qilish va to‘g‘ri pishirish usullari

Yangi so‘yilgan hayvon go‘shti hazm qilishda qiyinchilik tug‘dirishi mumkin. Go‘shtning qattiqligi ham pishirish, ham hazm qilish jarayonini qiyinlashtiradi. Shu sababli yangi so‘yilgan go‘sht darhol iste’mol qilinmasligi lozim. Eng yaxshi variant – go‘shtni muzlatkichda 1-2 kun saqlash, so‘ng qaynatib yoki grilda pishirish.

Go‘sht qanday pishirilishi kerak?

Noto‘g‘ri pishirish va saqlash usullari protein, vitamin va mineral yo‘qotilishiga sabab bo‘lishi mumkin. Go‘shtni yog‘da qovurish yoki qizdirish oziq moddalar yo‘qotilishini kuchaytiradi, keragidan ortiq yog‘ iste’mol qilish esa uzoq muddatli salomatlik muammolarini keltirib chiqarishi mumkin.

Qovurilgan, yog‘li, unli taomlar o‘rniga haşlama yoki o‘z suvida pishiriladigan yengil taomlarni tanlash hayit davrida salomatlik muammolarini minimallashtirishga yordam beradi.

Shuningdek, juda yuqori haroratda uzoq pishirish kanserogen moddalar hosil qilishiga olib kelishi mumkin, shu sababli bu usuldan chetlanish kerak.

Go‘shtni sabzavotlar bilan pishirish yoki sabzavotlar bilan iste’mol qilish eng yaxshi variantdir. Sabzavotlardagi C vitamini go‘shtdagi temirni yaxshi o‘zlashtirishga yordam beradi.

Grilda pishirishda esa go‘sht va olov orasidagi masofa go‘shtning yonib, ko‘mirga aylanishiga yo‘l qo‘ymaslikuchun to‘g‘ri sozlanishi kerak. Go‘shtning ichki harorati kamida 75°C bo‘lishi lozim. Juda baland harorat go‘shtning tashqi yuzasi kuyishiga sabab bo‘lib, oziq moddalar yo‘qotilishiga olib kelishi mumkin.

Go‘shtni qanday saqlash kerak?

Go‘shtni kichik bo‘laklarga ajratib, muzlatkich yoki chuqur muzlatgichda saqlash kerak.

• Muzlatkichda (-2°C) bir necha hafta

• Chuqur muzlatgichda (-18°C) 3 oy saqlanishi mumkin.

Go‘sht tez buziladigan va sog‘liq uchun xavfli bo‘lishi mumkin bo‘lgan mahsulot bo‘lgani sababli muzlatilgandan keyin qayta eritib, muzlatish tavsiya etilmaydi. Bu bakteriyalar ko‘payishiga sabab bo‘lishi mumkin.  Go‘shtni eritishda muzlatkichda asta-sekin eritish eng xavfsiz usul hisoblanadi. Radiator yoki pechda tez eritish, shuningdek xonada ushlab turish sog‘liq uchun xavfli bo‘lishi mumkin.

Hayitda sog‘lom ovqatlanish bo‘yicha tavsiyalar:

• Kunni yengil nonushta bilan boshlash – barcha muhim oziq moddalar bo‘lishi kerak.

• Katta porsiyalar o‘rniga kam-kam va tez-tez ovqatlanish.

• Kun davomida barcha oziq-ovqat guruhlarini balansli iste’mol qilish (sut, yogurt, go‘sht, sabzavot, meva, don mahsulotlari va b.)

• Yog‘da qovurish o‘rniga gril, tandir, qaynatish yoki bug‘da pishirish.

• Go‘sht to‘g‘ri saqlanishi kerak, chunki hammasi birdan iste’mol qilinmaydi.

• Shirinliklarni haddan tashqari iste’mol qilmaslik – eng yaxshi variant sutli yoki mevali desertlar.

• Unli shirinliklar majburiy iste’mol qilinsa, miqdorini nazorat qilish.

• Hayitda ortib ketadigan kofe va choy iste’moliga ehtiyot bo‘lish – haddan tashqari ko‘p uyqusizlik, oshqozon muammolari va yurak ritmi buzilishiga sabab bo‘lishi mumkin. O‘simlik yoki mevali choylar yaxshi alternativ hisoblanadi.