Mavsum o‘zgarishlari davrida kasalliklar eshikni tez-tez taqillatadi. Ayniqsa, qish faslida sovuq havo kabi omillar tufayli kasallikka chalinish xavfi ortadi. Bolalarda esa bu xavf immunitetning pastligi tufayli yanada yuqori bo‘ladi. Qishki kasalliklar deyilganda, aynan shu mavsumda iqlimiy, ijtimoiy va jismoniy o‘zgarishlarga bog‘liq holda paydo bo‘ladigan yoki ko‘p uchraydigan kasalliklar tushuniladi.

Qishki kasalliklarning asosiy qismini infeksiyalar, ya’ni mikroblar sabab bo‘lgan kasalliklar tashkil etadi. Havo sovishi, havo ifloslanishi, yopiq va gavjum joylarda yashash, ayniqsa bolalarda doimiy shamollash virusining yuqishi bunga sabab bo‘ladi.

Noto‘g‘ri ovqatlanish

Qishki kasalliklardan eng ko‘p bolalar aziyat chekadi. Qishda organizm qarshiligini pasaytiruvchi omillar quyidagilardan iborat:

• Issiq ob-havoga nisbatan ko‘proq jismoniy stress;

• Sovuq tufayli terining qurishi;

• Burun va og‘izdagi shilliq qavatlarning qurib qolishi;

• Tana himoya mexanizmlarining yaxshi ishlamasligi;

• Yengil ovqatlar o‘rniga og‘ir va zararli ovqatlarga moyillik;

• Harakatsizlikning ortishi.

Qishki kasalliklar nimalar?

Bolalarda qishda ko‘p uchraydigan kasalliklar – gripp, shamollash, o‘rta quloq yallig‘lanishi, bodomcha bezlarining yallig‘lanishi va sinusit kabi yuqori nafas yo‘llari infeksiyalaridir. Bu kasalliklar erta bosqichda davolanmasa, jiddiy muammolarga olib kelishi mumkin. O‘z bilganicha antibiotik qabul qilish yoki infeksiyani davolamaslik yurak mushaklari va buyraklarga ta’sir qiluvchi revmatik isitma yoki o‘rta quloq yallig‘lanishiga olib kelishi mumkin.

Maktabda gigiyenaga e’tibor bering

Qish faslida bolalarda shamollash, tomoq infeksiyalari, sinusit va laringit kabi yuqori nafas yo‘llari kasalliklari bilan birga bronxit va zotiljam (pnevmoniya) kabi pastki nafas yo‘llari infeksiyalari ham ko‘payadi. Buning asosiy sabablari – maktab hayoti va havo haroratining pasayishidir. Ayniqsa, maktabga endi qatnay boshlagan bolalarning immuniteti hali to‘liq shakllanmagan bo‘ladi. Sinfxonalarda qo‘l yuvish odatining sustligi va bemor bolalar bilan bevosita aloqa kasalliklarning yuqishiga sabab bo‘ladi. Sovuq havoda yopiq joylarda ko‘proq vaqt o‘tkazish ham virus va mikroblarning oson tarqalishiga zamin yaratadi.

Bolani qishki kasalliklardan himoya qilish uchun nimalarga e’tibor berish kerak?

• Onalar emizish orqali bolalarining immunitetini kuchaytirishlari kerak;

• Bola bir tomonlama emas, oqsil, uglevod va yog‘larni muvozanatli iste’mol qilishi lozim;

• Zarur bo‘lsa, shifokor tavsiyasi bilan vitamin qo‘shimchalari berilishi kerak;

• Meva va sabzavot iste’molini oshirish lozim;

• Haftasiga 1–2 marta baliq yedirish tavsiya etiladi;

• Shirinlik va zararli ovqatlarni cheklash kerak;

• Qo‘l yuvish odatini shakllantirish zarur;

• Bolaning yonida hech qachon sigareta chekilmasligi lozim;

• Bolaning barcha emlashlarini to‘liq qilish zarur;

• Sovuq, yopiq va iflos joylarda uzoq qolishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak;

• Yashash joyining harorati va namlik darajasini me’yorida saqlash muhim;

• Kasal odamlar bilan yaqin aloqadan saqlanish kerak;

• Agar bolada surunkali kasallik bo‘lsa, muntazam shifokor nazorati ostida bo‘lishi lozim;

• Bola aksirganda yoki yo‘talganda og‘zini bir martalik salfetka bilan to‘sishni o‘rgatish kerak.

Agar barcha ehtiyot choralariga qaramay bolangiz qishda tez-tez kasallansa, albatta mutaxassis shifokorga murojaat qiling. Keng tarqalgan infeksiyalar davrida ham hushyorlik zarur.